BAĞIRSAQ ANASTOMOZLARINDA GEDƏN REGENERASİYA PROSESLƏRİNƏ İNSAN PLASENTAR HİDROLİZATININ TƏSİRİ

Xülasə

Məqalədə kəskin bağırsaq keçməzliyi modeli fonunda qoyulmuş birincili bağırsaq anastomoz­larında gedən regenerasiya proseslərinə insan plasentar hidrolizatının təsirinin eksperimentdə tədqiqi məqsədilə aparılmış tədqiqat işi haqqında məlumat verilmişdir. Bu məqsədlə 60 dovşan üzərində 2 qrupda kontrol (n=20) və əsas (n=40) olmaqla tədqiqat aparılmışdır. Əsas qrup da özlüyündə 2 yarımqrupa bölünmüşdür. Heyvanlara stranqulyasion kəskin bağırsaq keçməzliyi modeli yaradılmış, qanqrenaya uğramış bağırsaq seqmenti bir sutkadan sonra relaparatomiya yolu ilə rezeksiya edilərək birincili yan-yana, birsıralı entero-enteroanastomoz qoyulmuşdur. Kontrol qrupda standart müalicələr aparıldığı halda, əsas qrupda standart müalicə ilə yanaşı, sutkada 1 dəfə 0,15 ml/kq (8,4 mq/kq) dozada insan plasentar hidrolizatı inyeksiya edilmişdir. I yarımqrupda preparat əzələ daxilinə, II yarımqrupda isə nazik bağırsaq müsariqəsi kökünə yerləşdirilmiş kateter vasitəsilə retroperitoneal yeridilmişdir. Əməliyyatdan 3, 5, 7 və 15 sutka sonra bağır­saq anasto­moz­ları morfoloji müayinə üçün götürülmüşdür. Məlum olmuşdur ki, kontrol qrupa nisbətən, əsas qrupun hər iki yarımqrupunda bağırsağın epitelial hüceyrələrinin mitoz indeksi, fibroblastik fəallıq, liflərin (kollagenin) de-nova formalaşması və mikrodamar sıxlığı qeyd olunan müddətlərdə orta hesabla 10-20% artmış olur ki, bu da anastomoz nahiyəsində regenerasiya proseslərinin daha intensiv olduğuna dəlalət edən morfoloji göstəricilərdir. Preparat nazik bağırsaq müsariqəsi kökü­nə yeridildikdə regenerator göstəricilər, əzələdaxili inyeksiyaya nisbətən daha yüksək olmuş və erkən təzahürü müəyyənləşdirilmişdir. Müəlliflərin fikrincə, bağırsaq anastomozu tutarsızlığı riski yüksək olan xəstələrə insan plasentar hidrolizatının tətbiqi məqsədəuyğundur.