DİABETİK OSTEOPATİYANIN QANDA VƏ LİMFADA TƏYİN OLUNAN BƏZİ MARKERLƏRİNİN KORREKSİYASI

M.B. Tahşinskaya; G.H. İbrahimova; T.V. Mehdiyev

doi:10.34921/amj.2025.2.028

Müəlliflər

M.B. Tahşinskaya Azərbaycan Tibb Universiteti
G.H. İbrahimova Azərbaycan Tibb Universiteti
T.V. Mehdiyev Azərbaycan Tibb Universiteti; Şəki Rayon Endokrinoloji Dispanseri

DOI

https://doi.org/10.34921/amj.2025.2.028

Açar sözlər

şəkərli diabet (ŞD), limfa, osteokalsin, D vitamini

Xülasə

Məqalədə dovşanlarda alloksan vasitəsilə modelləşdirilmiş şəkərli diabet zamanı sümük toxuması metabolizminin markerlərinin səviyyəsinin dəyişmələri və bu dəyişikliklərə və D vitamininin təsiri haqqında məlumat verilmişdir. Eksperimental tədqiqatlar hər iki cinsə aid olan 21 baş dovşan üzərində aparılmışdır. Tədqiqatda istifadə edilmiş dövşanlar 3 qrupa bölünmüşdür. Kontrol qrupuna 5 və 2 təcrübə qrupundan hər birinə 8 dövşan daxil edilmişdir. Dovşanlarda alloksan inyeksiyasından 5 gün sonra diabetik simptomlar aşkarlanmışdır. Analiz üçün qan ürək boşluğundan, limfa isə döş limfa axacağından alınmışdır. Əməliyyat anesteziya altında aparılmışdır. Həm kontrol, həm də təcrübə qruplarında olan dovşanlardan qan və limfa alınmış və sümük toxuması metabolizminin markerləri (osteokalsin, kalsium, fosfor) və D vitamininin səviyyəsi, eləcədə limfanın axın sürəti (LAS) öyrənilmişdir. Öyrənilən göstəricilər ikinci tədqiqat qrupuna daxil edilmiş 8 dovşanda alloksan yeritdikdən və III qrupda ŞD-li dovşanlara gündə 1000-5000 BV (2-10 damcı) per os D vitamini daxil edildikdən sonra 5-ci, 15-ci və 30-cu gün təyin edilmişdir. ŞD-li heyvanların müalicəsində D vitamininin istifadə edilməsi qan və limfada tədqiq edilən göstəricilərə, həmçinin toxumaların limfadrenaj xassəsinin normallaşmasına müsbət təsir göstərmişdir.